Özgün Düşünce Platformu

Soru: Gezegenler neden (veya nasıl) kendi eksenleri etrafında dönerler?
Cevap: Güneşin ve kendilerinin sahip olduğu manyetik alan kuşakları sayesinde.

Manyetik alan kuşağı nedir?
Güneşin ve gezegenlerin sahip oldukları manyetik gücün ortaya çıkardığı, uzay boşluğunun ötelerine kadar yayılan dalgalarına manyetik alan kuşakları denir.

Bir gezegende manyetik alan oluşabilmesi için önce o gezegenin sıvı bir çekirdeğe sahip olması gerekir. Sonra çekirdekteki bu sıvının belli bir yönde hareket etmesi gerekir. Bu hareketin başlamasına sebep olan şey Güneşin manyetik alan kuşaklarıdır. Güneşin manyetik alan kuşakları Dünyamızın içindeki sıvı ile etkileşmiş ve sıvının belli bir yönde hareket etmesini sağlamıştır.

Dünyamızın çekirdeğindeki kızgın sıvının hareketi, Dünyamız etrafında iki kutuplu bir manyetik alan oluşturmaya başladı. İçerideki sıvının miktarına ve sıvının dönüş hızına göre oluşan bu manyetik alanın gücü değişir. Çekirdek sıvısı ne kadar fazlaysa ve çekirdek sıvısının dönüş hızı ne kadar yüksekse manyetik alanın gücü o kadar fazladır.

Dünyamızın ilk zamanlarında çekirdek sıvısı bugüne oranla daha fazlaydı. Dolayısıyla Güneşin manyetik alanından daha fazla etkilenmişti. Güneşin manyetik alanından etkilenen çekirdek sıvısı belli bir yönde hareket etmeye başladı. Kuzey ve güneyinde manyetik iki kutup oluştu. Bu iki manyetik kutup sayesinde manyetik alan kuşakları oluştu. Bu manyetik alan kuşakları Güneşin manyetik alan kuşaklarıyla kesişti ve Dünyamız kendi ekseni etrafında dönmeye başladı. Bunu iki mıknatısın birbirinden etkilenmesi şeklinde de düşünebilirsiniz. İki kutbu olan küre şeklinde iki mıknatısı belli bir mesafede birbirine yaklaştırın. Bu mıknatıslardan birinin orta boy bir karpuz (Güneş) diğerinin bir erik (Dünya) olduğunu düşünün. Karpuz büyüklüğündeki mıknatısı kendi ekseni etrafında döndürdüğünüzde erik büyüklüğündeki mıknatısında kendi ekseni etrafında döndüğünü görürsünüz.

 

Güneş sistemindeki bütün gezegenlerin kendi ekseni etrafındaki hareketleri bu mekanizmaya göre olur. Geçmişte veya günümüzde sıvı bir çekirdeğe sahip olmayan cisimler üzerlerinde manyetik alan oluşturamazlar. Üzerinde manyetik alan oluşturamayan cisimler kendi eksenleri etrafında dönüş sağlamazlar.

Güneş sistemindeki gezegenlerin manyetik alan güçleriyle, kendi eksenleri etrafındaki dönüş hızları arasında bir orantı vardır. Merkür, Venüs, Dünya, Mars gezegenlerinin manyetik alanları zayıftır. O yüzden kendi eksenleri etrafındaki dönüş hızları düşüktür. Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün gezegenlerinin manyetik alanları güçlüdür. O yüzden kendi eksenleri etrafındaki dönüş hızları yüksektir.

Gezegenlerin manyetik alanlarının bir görevi de Güneşin kütle çekimine karşı tampon etkisi yaratmaktır. Dünyamızın manyetik alanı Dünyamızın Güneşe daha fazla yaklaşmasını engeller. Güneşin manyetik alan kuşakları ve Dünyamızın manyetik alan kuşakları Dünyamızı yörüngede dengede tutar. Dünyamızın çekirdek sıvısı azaldıkça, manyetik alanı biraz daha küçülecek ve Güneşe biraz daha yaklaşacağız.

Ayrıca çekirdek sıvısı azaldıkça yine manyetik alan zayıflayacak, dolayısıyla Güneşin manyetik alanıyla etkileşiminde bir azalma olacak. Bu da Dünyanın kendi ekseni etrafında dönüşünde bir yavaşlamaya neden olacak. Zaman uzayacak.